تست بیوفیزیکال پروفایل روشی تشخیصی به منظور ارزیابی ضربان قلب، حرکت جنین، تنفس و مقدار مایع آمنیوتیک می باشد. تفسیر سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل بر مبنای امتیازات خاصی انجام می شود.

دروانا: 

 تست بیوفیزیکال پروفایل چیست؟

تست بیوفیزیکال پروفایل که مردم آن را با نام سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل می شناسند روشی برای ارزیابی سلامت جنین می باشد. تست بیوفیزیکال پروفایل مانیتور قلب جنین را با سونوگرافی جنینی ترکیب می کند تا ضربان قلب، تنفس، حرکت، تون ماهیچه ای و میزان مایع آمنیوتیک را بررسی کند. در تست بدون استرس و سونوگرافی هر یک از این موارد بر حسب مقیاس خاصی اندازه گیری می شود.

انجام سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل در خانم هایی توصیه می شود که در خطر بروز برخی مشکلات قرار دارند، مشکلاتی که احتمال از دست رفتن بارداری را به همراه دارد. تست سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل معمولا بعد از هفته 32 بارداری انجام می شود اما می تواند این زمان متغیر باشد. تفسیر سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل بر مبنای امتیاز به دست آمده می باشد. امتیاز اندک در سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل ممکن است نشان دهنده نیاز برای انجام تست های بیشتر باشد. در برخی موارد ممکن است انجام زایمان توصیه شود. سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل تستی غیر تهاجمی است که خطری را برای مادر و جنین به دنبال ندارد. اما مشخص نیست انجام سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل می تواند نتایج حاصل از بارداری را بهبود بخشد.

دلایل انجام تست بیوفیزیکال پروفایل

تست بیوفیزیکال پروفایل برای ارزیابی و مانیتور سلامت جنین انجام می شود. هدف از تست پروفایل بیوفیزیکال پیشگیری از بروز عوارضی می باشد که احتمال از دست رفتن بارداری را به دنبال دارد. برای مثال انجام تست بیوفیزیکال پروفایل به طور زودهنگامی کاهش اکسیژن را نشان می دهد، به این ترتیب جنین از بروز آسیب دائمی ناشی از کمبود اکسیژن در امان خواهد ماند. پزشک ابتدا نسخه ساده تری از تست بیوفیزیکال پروفایل را که شامل تست بدون استرس و ارزیابی مقدار مایع آمنیوتیک می باشد انجام می دهد. سپس بر اساس نتایج به دست آمده تعیین خواهد کرد آیا انجام کامل تست بیوفیزیکال پروفایل ضروری می باشد یا خیر، که در این صورت حرکت، تنفس و تون ماهیچه ای جنین نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.

در موارد زیر انجام تست بیوفیزیکال پروفایل توصیه می شود:

  • احتمال بروز برخی عوارض
  • ابتلا به شرایطی مانند دیابت، فشار خون بالا، لوپوس و بیماری های قلبی
  • بارداری طول کشیده
  • سابقه از دست رفتن بارداری و یا بروز برخی عوارض خطرناک در بارداری های قبلی
  • کاهش یافتن حرکات جنین و یا مشکلات احتمالی در رشد جنین
  • افزایش مقدار مایع آمنیوتیک (پلی هیدرآمنیوس) یا کاهش مقدار آن (الیگوهیدرآمنیوس)
  • حساسیت نسبت به فاکتور Rh (این شرایط زمانی روی می دهد که خون مادر Rh  منفی و خون جنین Rh مثبت باشد)
  • سن بالای 35 سال مادر
  • چاقی مادر

در برخی موارد بسته به شرایط مادر انجام تست پروفایل بیوفیزیکال دو یا سه بار در هفته تا پیش از زایمان انجام می شود.

خطرات تست بیوفیزیکال پروفایل

تست پروفایل بیوفیزیکال تستی غیر تهاجمی می باشد که خطری را برای مادر و جنین همراه ندارد. در حالیکه انجام تست بیوفیزیکال پروفایل امنیتی را در مادر ایجاد می کند اما در برخی موارد ممکن است اضطراب به همراه داشته باشد. احتمال به دست آمدن نتایج مثبت کاذب نیز در اثر انجام تست بیوفیزیکال پروفایل وجود دارد. در برخی موارد ممکن است به دنبال انجام تست بیوفیزیکال پروفایل ناچار به انجام تست های غیر ضروری شوید. به خاطر داشته باشید انجام تست بیوفیزیکال پروفایل همیشه به این معنا نخواهد بود که نتایج حاصل از بارداری تقویت می گردد.

نحوه انجام تست بیوفیزیکال پروفایل

انجام تست بیوفیزیکال پروفایل به 30 دقیقه زمان نیاز خواهد داشت. در برخی موارد انجام تست بیوفیزیکال پروفایل زمان کمتری می برد.

در طول انجام تست بدون استرس ابتدا روی تخت دراز می کشید و کمربندی روی شکم شما قرار می گیرد. این کمربند دارای سنسوری است که ضربان قلب جنین را اندازه گیری می کند. روند ضربان قلب توسط دستگاهی ثبت می گردد. اگر جنین خوابیده باشد تا بیدار شدن جنین باید منتظر بمانید تا از دقت نتایج تست آگاه شوید. در برخی موارد پزشک قبل از انجام آزمایش اقدام به بیدار سازی جنین می نماید.

در طول انجام سونوگرافی شما روی تخت دراز می کشید. متخصص مقداری ژل روی شکم شما می مالد. سپس دستگاهی به نام مبدل را روی پوست قرار می دهد. مبدل امواج صوتی را منتشر می کند. این امواج تبدیل به الگویی از مناطق تیره و روشن خواهد شد که تصویری را از جنین روی مانیتور ایجاد می کند. پزشک همچنین تنفس، حرکت جنین، تون ماهیچه ای و سطح مایع آمنیوتیک را بررسی می کند. اگر جنین خوابیده باشد انجام این بخش از تست ممکن است کمی طولانی تر شود.

نتایج تست بیوفیزیکال پروفایل

بعد از آنکه روند تست بیوفیزیکال پروفایل تکمیل شد پزشک نتایج را فورا بررسی خواهد کرد. هر کدام از مواردی که در سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل اندازه گیری و ارزیابی می شود امتیاز 0 یا 2 را دریافت می کند. برای مثال:

  • مانیتور قلب جنین: نتایج این بخش از تست که تست بدون استرس نامیده می شود به صورت واکنشی یا غیر واکنشی تعریف می شود. اگر ضربان قلب جنین در طول 20 دقیقه دو برابر یا بیشتر شود نتایج به صورت واکنشی در نظر گرفته می شود و امتیاز 2 به آن اختصاص داده می گردد. اگر در طول بازه زمانی 40 دقیقه تسریعی در ضربان قلب جنین ایجاد نشود در آن صورت نتایج غیر واکنشی بوده و امتیاز 0 به آن داده می شود. به خاطر داشته باشید نتایج غیر واکنشی می تواند به دلیل خواب بودن جنین حین انجام تست به دست آید.
  • تنفس جنین: اگر جنین بتواند حداقل یک اپیزود از تنفس ریتمیک را به مدت 30 ثانیه نشان دهد امتیاز 2 را دریافت خواهد کرد در غیر این صورت امتیاز 0 داده خواهد شد.
  • حرکت جنین: اگر جنین بدن یا دست و پاهای خود را سه بار یا بیش از سه بار در طول 30 ثانیه حرکت دهد امتیاز 2 را دریافت خواهد کرد. در غیر این صورت امتیاز 0 خواهد بود.
  • تون ماهیچه ای جنین: اگر جنین بتواند یک پا یا دست خود را در موقعیت خمیده قرار داده سپس آن را کشیده و دوباره در وضعیت خمیده قرار دهد امتیاز 2 را دریافت خواهد کرد، در غیر این صورت امتیاز 0 در نظر گرفته می شود.
  • سطح مایع آمنیوتیک: برای بررسی سطح مایع آمنیوتیک بزرگ ترین کیسه قابل رویت مایع آمنیوتیک در سونوگرافی بررسی خواهد شد. چنانچه اندازه آن مقدار مشخصی داشته باشد امتیاز 2 داده می شود. در غیر این صورت امتیاز 0 در نظر گرفته خواهد شد.

امتیازات مجزایی که از هر بخش به دست آمده با هم جمع می گردد. به دست آمدن امتیاز 8 از 10 راضی کننده خواهد بود اما در صورتی که امتیاز 6 باشد نیاز به تکرار تست بیوفیزیکال پروفایل در طول 24 ساعت وجود دارد. اگر زمان زایمان نزدیک باشد ممکن است انجام زایمان توصیه شود. به دست آوردن امتیاز 4 یا کمتر از آن نشان دهنده لزوم انجام تست های بیشتر می باشد.

فاکتورهایی مانند استفاده از کورتیکواستروئیدها در مدت اخیر به منظور تسریع بلوغ ریه ها بر نتایج تست بیوفیزیکال پروفایل تاثیر خواهد داشت. مصرف برخی داروها مانند مورفین نیز بر نتایج تست بیوفیزیکال پروفایل تاثیر می گذارد.

برگرفته از: وبسایت https://www.mayoclinic.org

درباره دُروانا

دُروانا محلی برای تحقیق و پژوهش (فرهنگ دهخدا)
وبسایت دروانا در تلاش است با گردآوری ژورنال های تخصصی پزشکی، مجلات پزشکی، مقالات و مطالب علمی، از معتبرترین منابع جهانی، بستری را برای تحقیق و مطالعه فراهم نماید.
از تمامی پزشکانی که دُروانا را برای رسیدن به این هدف همراهی می نمایند، کمال تشکر را داریم.
با دروانا همراه شوید.