دروانا:

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری چیست؟

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری عبارت است از آزمایش پریناتال یا آزمایش دوران بارداری که اطلاعات اولیه را در مورد ریسک برخی شرایط کروموزومی در جنین مانند تریزومی 21 یاسندرم داون و تریزومی 13 و 18، نشان می دهد.

غربالگری سه ماهه اول بارداری که به آن آزمایش ترکیبی سه ماهه اول نیز اطلاق می شود دو مرحله دارد:

  • انجام آزمایش خون به منظور اندازه گیری میزان مواد خاص بارداری در خون مادر اعم از گنادوتروپین جفتی انسان (HCG) و پروتئین پلاسمای مرتبط با بارداری.
  • انجام سونوگرافی برای اندازه گیری فضای روشن در بافت ها در پشت گردن جنین (Nuchal translucency).

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری عموما بین هفته های 11 و 14 بارداری انجام می شود.

با توجه به سن، نتایج آزمایش خون و سونوگرافی، پزشک می تواند ریسک سندرم داون یا تریزومی 13 و 18 را در جنین ارزیابی کند.

اگر نتایج تست غربالگری سه ماهه اول بارداری نشان داد ریسک متوسط تا بالاست، در آن صورت می توان برای قطعیت بیشتر آزمایش دیگری انجام دهید.

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری چرا انجام می شود؟

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری به منظور ارزیابی ریسک سندرم داون انجام می شود. آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری اطلاعاتی را در مورد ریسک تریزومی 13 و 18 همراه دارد.

سندرم داون اختلالی است که رشد اجتماعی و روانی فرد را مختل می سازد. تریزومی 13 و 18 سبب عقب ماندگی شدیدی می شود که اغلب تا سن یک سالگی کشنده است.

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری ریسک بروز نقص در لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا را ارزیابی نمی کند.

از آن جایی که آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری زودتر از سایر غربالگری های پریناتال یا غربالگری بارداری (غربالگری جنین) انجام می شود شما در اوایل بارداری از نتایج آگاه خواهید شد. از این رو فرصت بیشتری برای انجام آزمایشات تشخیصی بیشتر، دوره بارداری، درمان و کنترل دارویی در طول زایمان و بعد از آن وجود دارد. اگر تشخیص سندرم داون قطعی شد شما آمادگی آن را خواهید داشت که جنین به مراقبت های خاص نیاز خواهد داشت.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با آزمایشات دوران بارداری به مطلب زیر مراجعه نمایید:

آزمایشات ضروری دوران بارداری | لیست کامل آزمایشات دوران بارداری

سایر تست های غربالگری دیرتر انجام می شود. برای مثال آزمایش غربالگری چهارگانه در دوران بارداری به آزمایش خون اشاره دارد که در هفته های 15 و 20 بارداری انجام می شود. آزمایش غربالگری چهارگانه می تواند ریسک ناقل جنین مبتلا به سندرم داون یا تریزومی 13 و 18 هم چنین نقص در لوله عصبی را مشخص کند. برخی پزشکان نتایج آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری را با آزمایش غربالگری چهارگانه ترکیب می کنند که به آن غربالگری یکپارچه گفته می شود. این نوع غربالگری می تواند نرخ تشخیص سندرم داون را تقویت کند.

به خاطر داشته باشید انجام غربالگری در سه ماهه اول اختیاری است. نتایج تنها نشان می دهد آیا شما در خطر داشتن فرزند مبتلا به سندرم داون و یا تریزومی 13 و 18 قرار دارید یا خیر.

قبل از انجام آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری بهتر است درمورد مفهوم نتایج بیندیشید. در نظر داشته باشید آیا بسته به نتایج می توانید بارداری خود را کنترل کنید.

خطرات انجام آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری:

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری آزمایشی روتین می باشد. انجام غربالگری ها ریسک سقط و یا سایر مشکلات بارداری را به همراه نخواهد داشت.

قبل از انجام آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری چه آمادگی هایی لازم است؟

قبل از انجام زمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری به آمادگی خاصی نیاز نخواهید داشت. قبل از انجام آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری لازم نیست ناشتا باشید.

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری چگونه انجام می شود؟

در طول انجام آزمایش خون، از طریق وارد کردن سوزن به درون وریدی در بازو بخشی از خون نمونه برداری می شود. نمونه خون برای آنالیز بیشتر به آزمایشگاه فرستاده می شود و شما بعد از انجام آزمایش خون بارداری قادر به انجام فعالیت های روزمره خود هستید.

در مورد انجام آزمایش سونوگرافی، شما به روی کمر دراز می کشید. پزشک مبدلی را روی پوست شما قرار می دهد. با استفاده از این مبدل امواج صوتی فرستاده و دریافت می شود. امواج صوتی منعکس شده به صورت دیجیتالی روی تصاویری بر روی مانیتور ظاهر می شوند. پزشک با استفاده از این تصاویر اندازه فضای روشن در بافت پشت گردن جنین را اندازه گیری می کند.

انجام سونوگرافی آسیبی به شما نخواهد زد و پس از انجام آن شما می توانید به فعالیت های روزمره بازگردید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با سونوگرافی به مطلب زیر مراجعه نمایید:

نتایج به دست آمده از آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری:

پزشک با توجه به سن و نتایج به دست آمده از آزمایش خون و سونوگرافی بارداری ریسک سندرم داون یا تریزومی 13 و 18 را بررسی خواهد کرد. سایر فاکتورها مانند سابقه سندرم داون در بارداری قبلی نیز مورد توجه خواهد بود.

نتایج آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری می تواند به صورت یک احتمال مثبت یا منفی باشد، ریسک احتمال سندرم داون یک مورد در هر 250 آزمایش می باشد. غربالگری سه ماهه اول بارداری در شناسایی سندرم داون دقتی در حدود 85 درصد دارد و 5 درصد خانم ها نتیجه مثبت کاذب می گیرند، به این معنی که تست مثبت است اما در واقع جنین به سندرم داون دچار نیست.

وقتی نتایج غربالگری را در نظر می گیرید به خاطر داشته باشید که غربالگری سه ماهه اول بارداری تنها ریسک کلی سندرم داون یا تریزومی 13 و 18 را نشان می دهد. نتایجی با ریسک اندک گارانتی نخواهد کرد که جنین شما به یکی از این شرایط دچار نیست هم چنین نتایجی با ریسک بالا نیز تضمین نمی کند جنین شما به یکی از این شرایط دچار خواهد بود.

بعد از نتایج مثبت پزشک دستور انجام تست های ژنتیکی و مشاوره را خواهد دارد. برای مثال:

  • غربالگری Prenatal cell-free DNA یا cfDNA: این آزمایش خون پیچیده، DNA جنین را در خون مادر بررسی می کند تا تعیین کند آیا جنین در خطر سندرم داون، تریزومی 13 و یا تریزومی 13 و 18 قرار دارد یا خیر. برخی فرم های غربالگری cfDNA سایر مشکلات کروموزمی را بررسی می کند و هم چنین اطلاعاتی را درمورد جنسیت جنین همراه دارد. نتایج نرمال نیاز به انجام تست های تشخیصی تهاجمی تر را برطرف می کند.
  • نمونه برداری از پرزهای جنینی (Chorionic villus sampling یا CVS): CVS به منظور تشخیص شرایط کروموزومی مانند سندرم داون انجام می شود. در طول نمونه برداری از پرزهای جنینی نمونه ای از بافت جفت برای بررسی بیشتر برداشته می شود. نمونه برداری از پرزهای جنینی در سه ماهه اول بارداری انجام می شود. نمونه برداری از پرزهای جنینی ریسک اندک سقط را به دنبال دارد.
  • آمنیوسنتز: آمنیوسنتز به منظور تشخیص شرایط کروموزمی مانند سندرم داون و تشخیص نقص در لوله عصبی انجام می شود. در طول انجام آمنیوسنتز که معمولا در سه ماهه دوم بارداری انجام می شود نمونه مایع آمنیوتیک از رحم برداشته می شود تا تست های بیشتری روی آن انجام شود. همانند نمونه برداری از پرزهای جنینی آمنیوسنتز نیز ریسک اندک سقط را به دنبال دارد.

مشاوره ژنتیکی به شما در درک نتایج آزمایش غربالگری کمک خواهد کرد و شما را در تصمیم گیری صحیح یاری خواهد داد.

دکتر لیلا میردامادی

دکتر لیلا میردامادی

جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی
سرکار خانم دکتر لیلا میردامادی جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی، دارای مدرک دوره تکمیلی سونوگرافی و لاپاراسکوپی پیشرفته از دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشند. همچنین ایشان عضو انجمن زنان و زایمان ایران و عضو انجمن جراحی های کم تهاجمی زنان هستند.
 
تایید شده توسط دکتر لیلا میردامادی برگرفته از: وبسایت http://www.mayoclinic.org

درباره دُروانا

دُروانا محلی برای تحقیق و پژوهش (فرهنگ دهخدا)
وبسایت دروانا در تلاش است با گردآوری ژورنال های تخصصی پزشکی، مجلات پزشکی، مقالات و مطالب علمی، از معتبرترین منابع جهانی، بستری را برای تحقیق و مطالعه فراهم نماید.
از تمامی پزشکانی که دُروانا را برای رسیدن به این هدف همراهی می نمایند، کمال تشکر را داریم.
با دروانا همراه شوید.

اشتراک در ماهنامه

لطفا برای اشتراک در ماهنامه دُروانا آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید
captcha