تست کولونوسکوپی به منظور بررسی علائم و نشانه های روده ای، برداشتن پولیپ ها و بافت های غیر نرمال و غربالگری و پیگیری سرطان کولون و کم خونی با علل نا مشخص انجام می شود. در ادامه با نکاتی در مورد علل انجام، آمادگی قبل از کولونوسکوپی و نتایج آزمایش کولونوسکوپی آشنا می شویم.

دروانا:

 آزمایش کولونوسکوپی چیست؟

کولونوسکوپی یک اقدام تشخیصی و درمانی است که برای بررسی تغییرات در روده بزرگ (کولون) و رکتوم مورد استفاده قرار می گیرد.

در طول تست کولونوسکوپی، یک لوله قابل انعطاف به نام کولونوسکوپ وارد روده بزرگ می شود. دوربین موجود در نوک لوله به فوق تخصص گوارش امکان مشاهده کامل داخل کولون را می دهد.

ضایعات زخمی و پولیپ ها و سایر بافت های غیر نرمال به کمک کولونوسکوپ در طول کولونوسکوپی دیده می شود و در صورت نیاز اقدامات درمانی نمونه ها و بیوپسی با این روش امکان پذیر می باشد.

علل انجام آزمایش کولونوسکوپی

فوق تخصص گوارش ممکن است کولونوسکوپی را به دلایل زیر توصیه کند:

  • بررسی علائم و نشانه های روده ای. آزمایش کولونوسکوپی به پزشک در یافتن علل احتمالی درد شکم، خونریزی تحتانی، یبوست مزمن، اسهال مزمن و سایر مشکلات روده ای کمک می کند.
  • غربالگری و پیگیری سرطان کولون. اگر بیمار سن 50 سال یا بیشتر داشته باشد و در خطر نسبی ابتلا به سرطان کولون قرار داشته باشد –بیمار فاکتور خطری به غیر از سن برای ابتلا به سرطان کولون نداشته باشد_ پزشک متخصص گوارش ممکن است انجام تست کولونوسکوپی را هر 10 سال یکبار یا برخی اوقات زودتر از این زمان به منظور غربالگری سرطان کولون توصیه کند. کولونوسکوپی یک گزینه برای غربالگری سرطان کولون است. بیمار بهتر است در مورد گزینه های موجود برای غربالگری و پیگیری سرطان کولون با پزشک خود مشورت کند.
  • بررسی برای یافتن پولیپ و یا پیگیری پولیپ. اگر بیمار تاکنون پولیپ داشته است، پزشک ممکن است کولونوسکوپی دیگری را برای پیگیری و جستجو و برداشتن پولیپ های احتمالی دیگر توصیه کند. این کولونوسکوپی به منظور کاهش احتمال خطر سرطان کولون در بیمار انجام می شود.
  • خونریزی از قسمت تحتانی سیستم گوارشی و یا بررسی علت فقر آهن
  • عکسبرداری که نشان دهنده اختلال روده بزرگ باشد.

 آمادگی برای کولونوسکوپی

قبل از انجام کولونوسکوپی، بیمار باید کولون خود را تمیز و تخلیه کند. وجود هر پسماندی در کولون ممکن است تصویر کولون و رکتوم را در طول آزمایش ناواضح سازد.

برای تخلیه کولون، فوق تخصص گوارش توصیه هایی را برای بیمار دارد:

  • داشتن رژیم غذایی مخصوص در روز قبل از تست کولونوسکوپی: طبیعتا بیمار نباید در روز قبل از تست کولونوسکوپی از غذاهای جامد استفاده کند. مصرف نوشیدنی ها باید محدود به مایعات رقیق غیر رنگی –آب، چای و قهوه بدون شیر یا خامه، آبگوشت و نوشیدنی های گاز دار– باشد. بیمار باید از نوشیدن نوشیدنی های قرمز که ممکن است با خون در کولونوسکوپی اشتباه گرفته شوند خودداری کند. بیمار باید بسته به زمان کولونوسکوپی از مصرف غذای جامد روز قبل از کولونوسکوپی خودداری نماید.
  • مصرف یک مسهل: پزشک مصرف یک مسهل در فرم قرص یا محلول را به بیمار توصیه می کند. به بیمار توصیه می شود که مسهل را در روز قبل از تست کولونوسکوپی مصرف کند و در این مورد دستور العمل پزشک معالج خود را اجرا نماید.
  • تنظیم داروهای مصرفی بیمار: بیمار باید پزشک را از داروهای مصرفی خود یک هفته قبل از تست کولونوسکوپی آگاه سازد خصوصا اگر بیمار به دیابت، فشار خون بالا یا مشکلات قلبی دچار است و یا از داروها و مکمل های حاوی آهن استفاده می کند.

در صورت استفاده از آسپیرین یا سایر داروهایی که خون را رقیق می سازند مانند وارفارین (کومادین)، ضد انعقاد های جدید تر مانند دابی گاترین یا ریواروکسابان که برای کاهش خطر تشکیل لخته یا سکته مغزی استفاده می شود یا کلوپیدوگرل (پلاویکس)، بیمار باید پزشک فوق تخصص گوارش را در جریان قرار دهد.

ممکن است بیمار با توصیه پزشک دوز و زمان داروهای مصرفی را تغییر داده و یا مصرف آن ها به طور موقت متوقف سازد.

 در طول تست کولونوسکوپی

در طول آزمایش کولونوسکوپی، بیمار از لباس و شلوار مخصوصی استفاده می کند و ممکن است داروی آرام بخش وریدی به همراه یک تزریق درون وریدی یک مسکن به منظور کاهش احساس ناراحتی در بیمار تجویز شود.

برای شروع تست، بیمار به پهلوی چپ بر روی تخت آزمایش کولونوسکوپی دراز می کشد و زانو های خود را به سمت سینه جمع می کند. فوق تخصص گوارش کولونوسکوپ را از طریق مقعد روده وارد بیمار می کند. کولونوسکوپ –که به اندازه کافی بلند است تا به تمام طول روده بیمار برسد_ دارای دوربین، فیبر نوری و چند کانال است. کانال ها امکان پمپ کردن هوا و مکش هوا را در کولون بیمار فراهم می کند. هوا کولون را به اندازه لازم باد می کند و بدین ترتیب عبور راحت تر لوله و ایجاد تصویر بهتری از پوشش کولون در طول کولونوسکوپی فراهم می کند. زمانی که کولونوسکوپ توسط پزشک حرکت داده می شود یا هوا وارد روده می گردد، بیمار ممکن است کرامپ های شکمی یا تمایل برای تخلیه روده را احساس کند. همچنین پزشک می تواند ابزاری را برای نمونه گیری بافتی یا بیوپسی یا برداشتن پولیپ ها و سایر بافت های غیر نرمال از طریق کانال کولونوسکوپ وارد کند.

کولونوسکوپ همچنین دارای یک دوربین کوچک در نوک خود است. دوربین تصاویری را برای نمایشگر خارجی ارسال می کند بنابراین فوق تخصص گوارش می تواند داخل کولون بیمار را مورد بررسی قرار دهد.

مدت زمان یک تست کولونوسکوپی بستگی به عوامل زیادی دارد. مدت زمان رسیدن به انتهای روده متفاوت است ولیکن حداقل زمان خروج شش دقیقه می باشد.

نتیجه کولونوسکوپی

فوق تخصص گوارش نتیجه کولونوسکوپی را بررسی کرده و سپس آن ها را با بیمار در میان می گذارد.

نتیجه منفی

نتیجه آزمایش کولونوسکوپی منفی خواهد بود اگر پزشک هیچ گونه ناهنجاری در کولون بیمار مشاهده نکند.

اگر بیمار در خطر نسبی ابتلا به سرطان کولون قرار داشته باشد –فاکتور خطری به غیر از سن برای سرطان کولون نداشته باشد_ پزشک توصیه می کند که تست 10 سال بعد تکرار شود. در صورتی که مقداری مدفوع در کولون باقی مانده باشد و در واضح بودن تصاویر بدست آمده اختلال ایجاد کند، پزشک تکرار سریع تر تست کولونوسکوپی را توصیه می کند.

نتیجه مثبت

نتیجه کولونوسکوپی مثبت در نظر گرفته می شود اگر فوق تخصص گوارش متوجه وجود زخم و یا پولیپ ها یا سایر بافت های غیر نرمال در کولون بیمار شود.

بیشتر پولیپ ها سرطانی نیستند اما برخی می توانند پیش سرطانی شوند. پولیپ های برداشته شده به کمک کولونوسکوپی برای آنالیز و تشخیص این که بافت ها غیر سرطانی، پیش سرطانی یا سرطانی هستند، به آزمایشگاه فرستاده می شوند.

بسته به اندازه و تعداد پولیپ ها، بیمار ممکن است به یک برنامه غربالگری منظم در آینده نیاز داشته باشد.

  • اگر پزشک یک یا دو پولیپ با قطری کمتر از 0.4 اینچ یا یک سانتی متر مشاهده کند، بسته به سایر فاکتورهای خطر موجود در بیمار تکرار کولونوسکوپی را در 5 تا 10 سال آینده توصیه می کند.
  • اگر بیمار دارای پولیپ های بزرگ تر، پولیپ های بیشتر و یا پولیپ هایی با سلول های خاص باشد، بسته به سایر فاکتور های خطر موجود در بیمار پزشک تکرار تست را در 3 تا 5 سال آینده توصیه می کند.
دکتر کاوس اشراقیان

دکتر کاوس اشراقیان

فوق تخصص گوارش و کبد
دكتر كاوس اشراقيان متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد، دارای بورد تخصصی و بورد فوق تخصصی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز، عضو هیات علمی دانشگاه و استادیار دانشگاه علوم پزشکی جهرم می باشند.
 
تایید شده: توسط دکتر کاوس اشراقیان
برگرفته از: وبسایت https://www.mayoclinic.org/

درباره دُروانا

دُروانا محلی برای تحقیق و پژوهش (فرهنگ دهخدا)
وبسایت دروانا در تلاش است با گردآوری ژورنال های تخصصی پزشکی، مجلات پزشکی، مقالات و مطالب علمی، از معتبرترین منابع جهانی، بستری را برای تحقیق و مطالعه فراهم نماید.
از تمامی پزشکانی که دُروانا را برای رسیدن به این هدف همراهی می نمایند، کمال تشکر را داریم.
با دروانا همراه شوید.