مترونیدازول با توجه به نوع و شدت عفونت با دوز های مختلف هر 8 ساعت یک بار استفاده می شود.مترونیدازول در بارداری و شیردهی نباید مصرف شود. مترونیدازول اشکال مختلفی مانند قرص مترونیدازول واژینال، ژل مترونیدازول واژینال، آمپول مترونیدازول ، سوسپانسیون خوراکی مترونیدازول (اصطلاحا شربت مترونیدازول) می باشد.

نام ژنریک:

  • مترونیدازول

نام لاتین:

  • Metronidazole

نام تجاری:

  • ®Flagyl

گروه دارویی- درمانی:

  • نیتروایمیدازول – ضد باکتری، ضد تک یاخته و ضد آمیب

طبقه بندی در بارداری:

  • گروه B

اشکال دارویی:

  • قرص: مترونیدازول 250 میلی گرم
  • قرص واژینال: قرص مترونیدازول واژینال 500 میلی گرم
  • شیاف واژینال: شیاف مترونیدازول واژینال 500 میلی گرم
  • سوسپانسیون خوراکی:مترونیدازول 125 میلی گرم / 5 میلی لیتر
  • آمپول جهت تزریق وریدی:مترونیدازول 500 میلی گرم / 100 میلی لیتر
  • ژل موضعی:مترونیدازول 0.75 %
  • ژل واژینال: ژل مترونیدازول واژینال 0.75 %

موارد مصرف:

  • مترونیدازول برای درمان عفونت های ناشی از باکتری های بی هوازی، ژیاردیا و تریکوموناس و آمیب بکار می رود. مترونیدازول در درمان آبسه آمیبی کبد، آبسه مغزی، عفونت های دستگاه تناسلی زنان، واژینیت، کولیت، عفونت های گوارشی مانند هلیکوباکتر پیلوری کاربرد دارد.

روش و مقدار مصرف:

  • با توجه به نوع و شدت عفونت از دوز های مختلف مترونیدازول هر 8 ساعت یک بار استفاده می شود. دوز معمول 250 تا 500 میلی گرم سه بار در روز به صورت خوراکی یا وریدی می باشد.
  • برای درمان واژینیت ممکن است تک دوز 2 گرم مترونیدازول تجویز شود.

مکانیسم اثر:

  • مترونیدازول از طریق نیتروردوکتاز های باکتریایی احیا شده و به یک ماده حد واسط ناپایدار تبدیل می شود که این ماده با DNA باکتری تداخل پیدا می کند و همچنین مانع از همانند سازی بعدی آن می شود و از این طریق سبب مرگ باکتری می شود.

فارماکوکینتیک:

  • نیمه عمر مترونیدازول 6 تا 8 ساعت است.
  • حدود 60 تا 80 درصد مترونیدازول از راه کلیه دفع می شود و حدود 6 تا 15 درصد آن به صورت متابولیت های غیرفعال از راه مدفوع، دفع می شود.

نکات با اهمیت:

  • شایع ترین عوارض جانبی مترونیدازول عبارتند از تهوع، اسهال، استوماتیت و نوروپاتی محیطی (در صورت مصرف طولانی مدت )
  • در طول درمان با داروی مترونیدازول از مصرف مشروبات الکلی خودداری نمائید زیرا مترونیدازول با الکل تداخل ایجاد می کند و باعث ایجاد سندروم شبه دی سولفیرام می گردد که این سندروم به شکل قرمز شدن و بر افروختگی صورت، افزایش خفیف درجه حرارت بدن، افت فشار خون، تنگی نفس و گاهی تهوع و استفراغ، ایجاد می شود که خطرناک است.
  • مصرف همزمان مترونیدازول با مبندازول در دوز های بالا احتمال ایجاد سندرم استیون-جانسون را افزایش می دهد.
  • از ژل موضعی مترونیدازول ممکن است در درمان آکنه روزاسه استفاده شود. آکنه روزاسه یک بیماری پوستی است منجر به قرمزی و التهاب پوست صورت می گردد که علت آن تحریک زیاد سیستم ایمنی است و از طرفی مترونیدازول می تواند باعث سرکوب سیستم ایمنی شود و در این مورد خاصیت درمانی داشته باشد.
  • ترکیب مترونیدازول و آموکسی سیلین در درمان برخی عفونت ها استفاده می شود.
  • مترونیدازول واژینال در درمان عفونت های واژن مورد مصرف قرار دارد.
  • ژل مترونیدازول ممکن است اشتباها با نام پماد مترونیدازول در بین بیماران شناخته شود. همچنین سوسپانسیون مترونیدازول نیز ممکن است با نام شربت مترونیدازول در بین بیماران متداول باشد.

موارد منع مصرف:

  • افرادی که حساسیت مفرط به مترونیدازول دارند.
  • استفاده از مترونیدازول سه ماهه اول بارداری منع شده است.

موارد احتیاط:

  • افرادی که سابقه اختلالات خونی دارند.
  • افرادی که از داروهای دسته کورتیکواستروئید استفاده می کنند.
  • افرادی که اختلال شدید عملکرد کبد دارند.
  • افرادی که دچار تشنج و صرع می شوند.

تداخلات دارویی:

تداخل دارویی مترونیدازول به شرح زیر است:

  • بدنبال مصرف سایمتیدین، متابولیسم مترونیدازول کاهش می یابد.
  • بدنبال مصرف فنوباربیتال، متابولیسم مترونیدازول افزایش یافته و تاثیر آن کاهش می یابد.
  • مصرف مترونیدازول باعث افزایش تاثیر داروهای ضد انعقاد خوراکی می شود.
  • خطر بروز لکوپنی بدنبال مصرف فلورویوراسیل یا آزاتیوپرین افزایش می یابد.
  • مصرف مترونیدازول باعث افزایش تاثیر داروهای لیتیوم و فنی توئین می شود.

عوارض جانبی:

هر دارو به موازات ایجاد اثرات درمانی مورد نظر، ممکن است سبب بروز عوارض ناخواسته نیز بشود. اگرچه کلیه این عوارض در یک فرد مشاهده نمی شود ولی در صورت بروز هر یک از عوارض زیر با پزشک معالج مشورت نمایید.
 عوارض جانبی مترونیدازول عبارت است از:
  • CNS: سردرد، عدم تطابق،گیجی، تحریک پذیری، افسردگی، بی قراری، ضعف، خستگی، خواب آلودگی
  • CV: تغییرات ECG، ادم
  • Derm: خارش، برافروختگی، کهیر
  • GI: کرامپ های شکمی، تهوع، استفراغ، بی اشتهایی، خشکی دهان
  • GU: تیرگی رنگ ادرار، سوزش ادرار، خشکی واژن، احساس سنگینی در ناحیه لگن
  • HEMA: لکوپنی گذرا، نوتروپنی
  • Local: ترومبوفلبیت در محل تزریق وریدی
  • Other: عفونت ثانویه قارچی یا باکتریایی به خصوص کاندیدا، طعم فلزی، تب، ژنیکوماستی، احتقان بینی

مصرف در بارداری و شیردهی:

شرایط استفاده از مترونیدازول در بارداری و شیردهی به شرح زیر است:
  • مصرف مترونیدازول در بارداری: مترونیدازول از جفت عبور می کند و به سرعت وارد جریان خون جنین می شود. داده های مربوط به بیش از 5000 خانم که از مترونیدازول در بارداری (اغلب سه ماهه اول) استفاده می کردند احتمال بروز برخی مشکلات را نشان داد. اما در عمده این تحقیقات شواهدی مبنی بر ناهنجاری های مادرزادی مشاهده نشد. به طور کلی داده کنترل شده ای مبنی بر مصرف مترونیدازول در بارداری در دست نمی باشد.
  • مصرف مترونیدازول در شیردهی: مترونیدازول در شیر انسان ترشح می شود. مصرف مترونیدازول در شیردهی توصیه نمی شود.

توجهات پزشکی - پرستاری:

  • در صورت وجود بیماری کبدی، دوز دارو را باید کاهش داد.
  • از مخلوط کردن مترونیدازول تزریقی با سایر داروها خودداری نمائید.
  • دارو را حتما قبل از تجویز رقیق و سپس انفوزیون نمائید، از تجویز مستقیم وریدی دارو خودداری نمائید.
  • شمارش گلبولهای سفید را قبل از شروع درمان، حین درمان و بعد از خاتمه درمان، انجام دهید.
  • در صورت بروز علائم مسمومیت سیستم عصبی مرکزی، تجویز دارو را بلافاصله قطع نمائید.
  • بیمار را از نظر علائم احتباس سدیم تحت نظر بگیرید.

توجهات بیمار - خانواده:

  • برای کاهش مشکلات گوارشی توصیه می شود قرص مترونیدازول را بعد از غذا مصرف نمائید.
  • برای جذب بیشتر دارو توصیه می شود سوسپانسیون خوراکی (شربت مترونیدازول) مترونیدازول را قبل از غذا و با معده خالی مصرف نمائید. ( زیرا ملح سوسپانسیون بنزوات است و برای جذب بیشتر به محیط اسیدی نیاز دارد)
  • توصیه می شود دارو را مطابق دستور پزشک و در وقت معین، مصرف نمائید و در صورت فراموش نمودن یک دوز، بلافاصله پس از بخاطر آوردن با رعایت حداقل فاصله 2 تا 4 ساعتی با دوز بعدی آن را مصرف نموده و از حذف دوز فراموش شده یا دو برابر کردن دوز بعدی، پرهیز نمائید.
  • توصیه می شود اگر خانمی از مترونیدازول برای درمان تریکوموناس استفاده می کند، ممکن است همسر بیمار علیرغم نداشتن علامت بیماری، منبع عفونت مجدد باشد و بهتر است هر دو نفر به طور همزمان درمان شوند و جهت پیشگیری از آلودگی مجدد در طی درمان از مقاربت خودداری نمایند و یا از کاندوم استفاده کنند.
  • احتمالا مصرف دارو باعث سرگیجه و خواب آلودگی خواهد شد. توصیه می شود تا مشخص نشدن اثر دارو از رانندگی و سایر امور نیازمند هشیاری، پرهیز نمائید.
  • ممکن است بدنبال مصرف دارو، ادرار به رنگ تیره ( زرد تیره تا قهوه ای) در آید که مساله قابل توجهی نیست.
  • توصیه می شود در صورت بروز علائم عفونت ثانویه ( ادرار شیری رنگ و متعفن، درد موقع دفع ادرار ) به پزشک اطلاع دهید.
  • در حین درمان با مترونیدازول بیمار باید از مصرف الکل خودداری نماید و حتی بهتر است تا 48 ساعت بعد از قطع درمان از الکل استفاده نگردد.
  • قرص مترونیدازول واژینال ممکن است حاوی روغن باشدکه می تواند به وسایل مورد استفاده برای جلوگیری از بارداری که از جنس لاتکس هستند ( مانند کاندوم، کلاهک سرویکس، دیافراگم ) آسیب برساند و اثربخشی آنها را کاهش دهد.
  • در مدت استفاده از مترونیدازول واژینال نباید مقاربت انجام شود. دوره درمان را حتی در صورت بروز خونریزی قاعدگی کامل نمائید.
  • از آنجایی که مقداری از داروی استعمال شده( ژل یا قرص واژینال) از واژن بیرون می ریزد، می توانید از نوار بهداشتی تمیز استفاده کنید. استفاده از تامپون واژن ممنوع است.
  • جهت کمک به درمان عفونت و نیز جلوگیری از بروز عوارض مجدد واژینیت، از لباس زیر تمیز و نخی استفاده نمائید.
  • ژل موضعی مترونیدازول تنها برای استفاده موضعی روی پوست می باشد. نزدیک چشم ها استفاده نکنید،زیرا بتعث ریزش اشک از چشم می شود.
  • در صورت بروز تحریک موضعی، توصیه می شود دفعات استفاده از دارو را کاهش دهید و یا موقتا دارو را قطع نمائید.
  • ژل موضعی مترونیدازول موجب رنگی شدن لباس نمی شود.

شرایط نگهداری دارو:

  • مترونیدازول را در دمای اتاق و دور از نور نگهداری نمائید.
برگرفته از:
  • راهنمای کاربرد داروهای ژنریک ایران، تالیف دکتر رامین خدام
  • درسنامه جامع داروهای رسمی ایران - ایران فارما، تالیف دکتر سعید شهراز- دکتر طاهره غازیانی
  • فارماکولوژی پایه و بالینی کاتزونگ
  • وبسایت http://www.Drugs.com

درباره دُروانا

دُروانا محلی برای تحقیق و پژوهش (فرهنگ دهخدا)
وبسایت دروانا در تلاش است با گردآوری ژورنال های تخصصی پزشکی، مجلات پزشکی، مقالات و مطالب علمی، از معتبرترین منابع جهانی، بستری را برای تحقیق و مطالعه فراهم نماید.
از تمامی پزشکانی که دُروانا را برای رسیدن به این هدف همراهی می نمایند، کمال تشکر را داریم.
با دروانا همراه شوید.