نام ژنریک:

  • تتراکوزاکتاید
  • تتراکوزاکتاید استات
  • کوزین تروپین
  • تتراکوزاکترین

نام لاتین:

  • Tetracosactide
  • Tetracosactide acetate
  • Cosyntropin
  • Tetracosactrin

نام تجاری:

  • ®Cortrosyn
  • ®Cortrosyn Depot
  • ®Synacthen

گروه دارویی- درمانی:

  • پلی پپتید صناعی
  • کورتیکوتروپین
  • بررسی عملکرد محور هیپوفیز-آدرنال

طبقه بندی در بارداری:

  • گروه C

اشکال دارویی:

  • آمپول: 1 میلی گرم/میلی لیتر (با کمپلکس زینک فسفات)

موارد مصرف، روش و دوزاژ:

  • جهت اهداف تشخیصی (تشخیص نارسایی بخش قشری غده آدرنال)

بالغین: تست اولیه براساس سنجش غلظت کورتیزول پلاسمایی بلافاصله قبل و دقیقا 30 دقیقه پس از تزریق 250 میکروگرم تتراکوزاکتاید به صورت عضلانی یا وریدی انجام می شود. در صورتی که افزایش در غلظت پلاسمایی کورتیزول به میزان حداقل 200 نانومول بر لیتر (یا 70 میلی گرم بر لیتر) مشاهده شود، عملکرد آدرنوکورتیکال را می توان نرمال تلقی کرد.

کودکان: دوز وریدی پیشنهادی 250 میکروگرم دارو به ازای هر 1.72 مترمکعب می باشد.

  • تست به روش طولانی اثر (در صورت مشکوک بودن پاسخ تست اولیه)

بالغین: 1 میلی گرم تتراکوزاکتاید به صورت عضلانی تجویز می گردد. در صورتی که غلظت پلاسمایی کورتیزول بین 1000 تا 1800 نانومول بر لیتر در عرض 5 ساعت پس از تزریق افزایش یابد، عملکرد آدرنوکورتیکال نرمال تلقی می شود. انجام روش سه روزه که از طریق تجویز دارو هر صبح صورت می گیرد نیز می تواند نارسایی آدرنوکورتیکال اولیه و ثانویه را از هم افتراق دهد.

  • جهت اهداف درمانی

بالغین: دوز اولیه معمول 1 میلی گرم روزانه (یا 1 میلی گرم هر 12 ساعت در موارد حاد) است که پس از کنترل علائم حاد به دوز 0.5 تا 1 میلی گرم هر 2 تا 3 روز یا 1 میلی گرم هفتگی کاهش داده می شود.

کودکان 3 تا 5 سال: دوز اولیه 250 تا 500 میلی گرم روزانه به صورت عضلانی تجوبز می شود و سپس هر 2 تا 8 روز به صورت دوز نگهدارنده تجویز می گردد.

کودکان 5 تا 12 سال: دوزاژ دارو 0.25 تا 1 میلی گرم است.

مکانیسم اثر:

  • تتراکوزاکتاید یک پلی پپتید صناعی با خواص عمومی مشابه کورتیکوتروپین است. این دارو به صورت تشخیصی جهت بررسی عدم کفایت آدرنوکورتیکال مصرف می شود.

فارماکوکینتیک:

  • پس از تجویز وریدی، داروی تتراکوزاکتاید سریعا از پلاسما حذف می شود که عمدتا از طریق توزیع در غدد آدرنال و کلیه ها می باشد.
  • قسمت عمده یک دوز تجویز شده در عرض 24 ساعت با ادرار دفع می شود.
  • نیمه عمر نهایی تتراکوزاکتاید حدود 3 ساعت است.

نکات با اهمیت:

  • داروی تتراکوزاکتاید مشابه هورمون کورتیکوتروپین در بدن است. کورتیکوتروپین یک هورمون پلی پپتیدی است که به نام هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک یا ACTH نیز شناخته می شود. این هورمون از غده هیپوفیز ترشح می گردد و باعث تحریک و ترشح هورمون ها (به خصوص گلوکوکورتیکوئید ها) از غده آدرنال می شود.
  • از داروی تتراکوزاکتاید بیشتر برای تشخیص اختلالات غده آدرنال (مانند بیماری آدیسون، اختلال عملکرد غده آدرنال به علت مصرف استروئید ها یا تومور) استفاده می شود. گرچه این دارو مانند کورتیکوتروپین جهت مصارف درمانی نیز تجویز می شود ولی در موارد اندیکاسیون درمان سیستمیک با کورتیکواستروئید ها، ندرتا از این دارو استفاده می گردد.

موارد منع مصرف:

  • حساسیت مفرط به دارو

موارد احتیاط:

  • بیماران با سابقه آلرژی و آسم

تداخلات دارویی:

  • داروهای دیورتیک یا مدر مانند فورزماید و هیدروکلروتیازید نباید همزمان با تتراکوزاکتاید مصرف شود زیرا باعث کاهش سطح الکترولیت ها می شود.
  • ایتراکونازول باعث تشدید عوارض جانبی تتراکوزاکتاید می شود.
  • کاربامازپین باعث کاهش اثرات تتراکوزاکتاید می شود.
  • داروهای ضد انعقاد خون مانند وارفارین، اینترلوکین 2 و لووفلوکساسین باعث کاهش اثرات تتراکوزاکتاید و تشدید عوارض جانبی آن می شود.

عوارض جانبی:

هر دارو به موازات ایجاد اثرات درمانی مورد نظر، ممکن است سبب بروز عوارض ناخواسته نیز بشود. اگرچه کلیه این عوارض در یک فرد مشاهده نمی شود ولی در صورت بروز هر یک از عوارض زیر با پزشک معالج مشورت نمایید.
  • CNS: سرگیجه، تحریک پذیری، تشنج
  • CV: برادیکاردی، تپش قلب و ریتم نامنظم قلب
  • Derm: راش، کهیر، خارش
  • GI: تهوع، استفراغ

مصرف در بارداری و شیردهی:

  • مطالعات بر روی مدل های حیوانی انجام نشده است. آسیب جنینی در انسان مشاهده نشده اما مصرف آن در بارداری زمانی باید انجام شود که منافع آن از ضررهای احتمالی بیشتر باشد.
  • عوارضی برای مصرف تتراکوزاکتاید در انسان ثابت نشده است با این وجود در زمان شیردهی نیز باید توسط متخصص منافع دارو در برابر ضررهای احتمالی آن سنجیده شود.
  • بنابراین مصرف این دارو در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمی گردد.

توجهات پزشکی - پرستاری:

  • در صورتی که دارو حاوی ذرات بود یا کدر رنگ شده یا تغییر رنگ داده بود از تزریق آن خودداری نمائید.
  • علائم واکنش حساسیت شدید شامل موارد زیر است که باید توجه شود: واکنش های پوستی مانند قرمزی، التهاب، راش و کهیر، ضربان قلب نامنظم، سردرد شدید، سرگیجه، تورم دست، مچ پا یا پا.

توجهات بیمار - خانواده:

  • قبل از مصرف داروی تتراکوزاکتاید پزشک خود را در جریان موارد زیر قرار دهید: اگر باردار هستید یا قصد باردار شدن دارید، شیردهی، داروهای دیگری که مصرف می کنید(نسخه ای، OTC یا گیاهی)، سابقه آلرژی یا حساسیت نسبت به غذا یا دارو، بیماری کلیوی
  • اگر نوبتی از دارو را فراموش کردید سریعا با پزشک خود تماس بگیرید.
  • یکی از عوارض شایع دارو قرمزی و تورم در محل تزریق است.

شرایط نگهداری دارو:

  • دارو باید زیر نیتروژن و در درجه حرارت بین 2 تا 8 درجه سانتیگراد و در یخچال و دور از نور نگهداری شود.
برگرفته از:
  • متمم درسنامه جامع داروهای رسمی ایران- ایران فارما. گردآورندگان: دکتر اکبر شفیعی، دکتر سعید حاجی رحیم خان، دکتر زهرا حیدری، دکتر شروینه مهرگان
  • راهنمای کاربرد داروهای ژنریک ایران، تالیف دکتر رامین خدام
  • وبسایت http://www.Drugs.com

درباره دُروانا

دُروانا محلی برای تحقیق و پژوهش (فرهنگ دهخدا)
وبسایت دُروانا در تلاش است با گردآوری ژورنال های تخصصی، مجلات پزشکی، مقالات و مطالب علمی در حوزه سلامت و بهداشت زنان و مامایی، از معتبرترین منابع جهانی، بستری را برای تحقیق و مطالعه در این حوزه فراهم نماید.
از تمامی پزشکان متخصص زنان، زایمان و نازایی که دُروانا را برای رسیدن به این هدف همراهی می نمایند، کمال تشکر را داریم.
با دُروانا همراه شوید.

اشتراک در ماهنامه

لطفا برای اشتراک در ماهنامه دُروانا آدرس ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید
captcha